Ameliyat İzi Bakımı: Neler İşe Yarar, İz Ne Zaman Olgunlaşır?

Bir ameliyat izinin olgunlaşması yaklaşık on iki ila on sekiz ay sürer. İlk haftalarda iz kapanmış ama hassas bir çizgidir. Sonraki aylarda genellikle kırmızılaşır, sertleşir ve bazen hafifçe kabarır; ardından yavaş yavaş düzleşir, yumuşar ve soluk bir çizgiye dönüşür. En çok işe yarayan adımlar basittir: gerginlik ve enfeksiyon olmadan iyileşen bir yara, nikotinden uzak durmak, yara kapandıktan sonra silikon jel ya da bant kullanmak, en az bir yıl boyunca güneşten sıkı korunmak ve iz kalınlaşmaya başlarsa erken davranmak.

Hiçbir krem ya da tedavi izi tamamen yok etmez. Derinin tüm katmanlarından geçen her kesi iz bırakarak iyileşir. Özenli cerrahi tekniğin ve iyi bir bakımın amacı düz, ince, soluk ve giysilerin örttüğü bir yerde duran bir izdir.

İzin son görünümü kısmen sizin etkileyebileceğiniz, kısmen de genetik yapınız, cilt tipiniz ve ameliyat bölgesi gibi etkileyemeyeceğiniz etkenlere bağlıdır.

İz nasıl olgunlaşır?

Pek çok hasta, izin çoğu zaman en kötü göründüğü ikinci ve üçüncü aylarda endişelenir: iz bu dönemde ilk haftalara göre daha kırmızı ve daha serttir. Bu, yeniden şekillenmenin normal bir evresidir; bir şeylerin ters gittiğini göstermez. Altıncı haftada bile iz çevresindeki deriden belirgin biçimde daha zayıftır; yük kaldırma ve germe kısıtlamalarının bu kadar uzun sürmesinin nedeni budur.

İlk haftalar: yarayı koruyun

• Pansumanları ve bantları size söylendiği şekilde yerinde tutun, yarayı temiz ve kuru tutun.
• Bölgeyi germeyin: ağır yük kaldırmayın, kesiyi çeken ani hareketlerden kaçının. Karın germe sonrasında ilk hafta hafifçe öne eğik yürümenizin nedeni budur.
• Korseyi önerildiği gibi giyin. Şişliği azaltır ve dokuları destekler.
• Kabukları ya da dikişleri koparmayın.
• Nikotinden uzak durun. Nikotin yara kenarlarına giden kan akımını azaltır ve gecikmiş iyileşmenin en sık nedenlerinden biridir.
• Yayılan kızarıklık, artan ağrı, akıntı ya da yarada açılma olursa haber verin.

Size söylenmedikçe tamamen kapanmamış bir yaraya krem, yağ ya da silikon sürmeyin.

Yara kapandıktan sonra: silikon

Silikon jel ve silikon bantlar, iz tedavisinde en tutarlı kanıta sahip yöntemlerdir. İzi nemli tutar ve iz dokusunun aşırı üretimini yatıştırıyor gibi görünür. Yara tamamen kapandığında, dikişler ve kabuklar gittikten sonra, genellikle ameliyattan iki ila üç hafta sonra başlayın. En az iki ila üç ay, kalınlaşma eğilimi olan izlerde daha uzun süre devam edin.

• Bantlar günde uzun saatler boyunca takılır ve düzenli olarak yıkanır. Karın gibi geniş ve düz bölgeler için uygundur.
• Jel ince bir film halinde kurur, günde iki kez sürülür ve görünür ya da hareketli bölgelerde iyi işler.

Hangisini seçtiğinizden çok, düzenli kullanmanız önemlidir.

Güneşten korunma

Ultraviyole ışık yeni bir izde uzun süreli koyulaşmaya yol açabilir. En az on iki ay boyunca izleri giysiyle örtün ya da açıkta kalan izlere yüksek koruma faktörlü güneş kremi sürün; özellikle yaz aylarında. Bu en çok yüz, kol ve göğüs bölgesindeki izler için önemlidir.

Masaj, gerginlik ve diğer önlemler

• Masaj: yara kapandıktan ve cerrahınız onay verdikten sonra, sade bir nemlendiriciyle günde iki kez birkaç dakika yapılan nazik masaj sert bir izi yumuşatabilir ve altındaki dokuyu gevşetebilir.
• Gerginlik: gerilim altındaki izler genişler. Kol germe sonrasında yaklaşık altı hafta ağır yük kaldırmaktan ve yorucu kol egzersizlerinden kaçınılır. Meme dikleştirme sonrasında destekleyici bir sütyen, dikey izin ve meme altı kıvrımındaki izin üzerindeki ağırlığı azaltır.
• Bantlama: bazı haftalar boyunca iz boyunca yapıştırılan kâğıt bant gerginliği azaltabilir. Sizin için yararlı olup olmadığını cerrahınız söyler.
• Krem ve yağlar: E vitamini ve soğan özü dahil pek çoğu, basit nemlendirmeye kıyasla tutarlı bir fayda göstermemiştir. E vitamini bazı kişilerde cildi tahriş edebilir. Hiçbiri silikonun ve güneşten korunmanın yerini tutmaz.

Bölge ve cilt tipi neden önemli?

İzler vücudun farklı bölgelerinde farklı davranır. Yüzdeki izler, özellikle göz kapaklarındakiler, genellikle çok incelir. Göğüs, omuz, sırtın üst kısmı ve kolun iç yüzündeki izlerin genişleme ya da kalınlaşma olasılığı daha yüksektir. Karın germe izi karnın alt kısmında, iç çamaşırının örttüğü daha kalın deride yer alır. Meme dikleştirmede dikey izin meme altı kıvrımıyla birleştiği nokta en fazla gerilime maruz kalan ve iyileşmenin en sık geciktiği yerdir.

Koyu tenli kişilerde kabarık iz ve izde geçici koyulaşma daha sık görülür; bu nedenle güneşten korunma ve erken kontrol özellikle yararlıdır.

İz ne zaman tedavi gerektirir?

Kabarık izler iki şekilde görülür:

• Hipertrofik izler kesi hattının sınırları içinde kalır; kabarık, kırmızı ve bazen kaşıntılıdır. İlk aylarda sıktır ve zamanla, silikon ve baskı uygulamasıyla çoğu zaman düzelir.
• Keloidler asıl izin sınırlarının dışına taşar. Bazı cilt tiplerinde ve kendisinde ya da ailesinde keloid öyküsü olan kişilerde daha sık görülür.

Yaklaşık iki üç aydan sonra iziniz kalınlaşıyor, daha çok kaşınıyor ya da daha fazla kabarıyorsa cerrahınıza başvurun. İz içine yapılan steroid enjeksiyonları kalınlaşmış izlerin çoğunda işe yarar. Diğer seçenekler arasında uzun süren kızarıklık için lazer ve olgunlaştıktan sonra geniş kalan izler için, genellikle on iki aydan önce yapılmayan cerrahi iz revizyonu bulunur.

Sık sorulan sorular

İzime silikon kullanmaya ne zaman başlayabilirim?
Yara kabuksuz ve açık alan kalmayacak şekilde tamamen kapandığında, genellikle ameliyattan iki ila üç hafta sonra. Başlamadan önce cerrahınızın kontrol etmesini isteyin.

İzim neden üçüncü ayda, üçüncü haftaya göre daha kötü görünüyor?
Bu dönemde iz, kan akımının ve kolajen üretiminin arttığı, yeniden şekillenmenin en aktif evresindedir. Kızarıklık ve sertlik bu sıralarda en belirgin halini alır, sonra yavaş yavaş azalır.

İzim tamamen kaybolacak mı?
Hayır. Olgunlaşmış bir iz genellikle çok daha az dikkat çeken soluk ve düz bir çizgidir, ancak yakından bakıldığında görülmeye devam eder.

Ne zaman denize girebilir veya güneşe çıkabilirim?
Yüzmeye genellikle yara tamamen iyileştikten sonra, çoğu zaman yaklaşık dört ila altı hafta sonra izin verilir. İzleri en az bir yıl doğrudan güneşten koruyun.

Dr. Mehmet Özdemir, EBOPRAS yeterliliğine sahip bir plastik, rekonstrüktif ve estetik cerrahi uzmanıdır ve muayenehanesi Bakırköy’deki Ataköy Towers’tadır. Bir ameliyat planlıyorsanız ya da bir izin nasıl iyileştiğinden emin değilseniz, muayenede izi birlikte değerlendirip nelerin yardımcı olabileceğini konuşabilirsiniz.